მიხეილ ჯავახიშვილის ჩანაწერები. ავტორის პირადი არქივიდან.

„ქალის ტვირთი“ მიხეილ ჯავახიშვილმა 1936 წელს დაწერა. რომანი ახალგაზრდა ქეთევან ახატნელის ტრაგიკულ ბედზე მოგვითხრობს, რომელიც თავად-აზნაურთა კლასიდან წარმომავლობის მიუხედავად, იდეურად პროლეტარიატს ემხრობა, თუმცა, საბოლოოდ, იქ მისი ადგილი არ აღმოჩნდება. რომანში პერსონაჟებად ისტორიული პიროვნებები არიან გამოყვანილი და მოხსენიებული: ილია ჭავჭავაძე, აკაკი წერეთელი, ანტონ...

მე-20 საუკუნის უდიდესი ქართველი მწერლის - მიხეილ ჯავახიშვილის მოთხრობები წარმოდგენილია 2 წიგნად. 1937 წელს, 57 წლის ასაკში დახვრეტილმა მწერალმა მრავალი ნაწარმოები დატოვა. „ჩანჩურა“ იყო მისი პირველი მოთხრობა, რომელიც 1903 წელს გამოქვეყნდა. შეიძლება ითქვას, რომ მიხეილ ჯავახიშვილმა სხვადასხვა ეპოქის, სქესის, ასაკის, წარმომავლობის, განვითარების, პროფესიის, ხასიათის მატარებელი იმდენი...

რომანი სათავგადასავლო ჟანრს განეკუთვნება. შედგება ხუთი დამოუკიდებელი მოთხრობისაგან, რომელთაც ერთი საერთო გმირი ჰყავთ - ამბის მთხრობელი, სათაურშივე დასახელებული გივი შადური.

„კვაჭი კვაჭანტირაძე“ მწერლის საუკეთესო რომანთა შორის ერთი იმათგანია, რომელიც მსოფლიო კლასიკას დაამშვენებდა კრიტიკულ-რეალისტური რომანის ჟანრში. კვაჭი კვაჭანტირაძის სახის შექმნით მიხეილ ჯავახიშვილმა იმჟამინდელი სოციალური წყობის შინაარსი გამოააშკარავა, ლიტერატურული კუთხით კი სამწერლო ოსტატობის მაღალი კლასი აჩვენა.

მიხეილ ჯავახიშვილი ერთ-ერთი უდიდესი ოსტატია მე-20 ს-ის ქართველ მწერალთა შორის, რომელმაც სათავე დაუდო ქართულ რეალისტურ რომანს. უფრო მეტიც, მან გაამდიდრა ქართული ლიტერატურა განსხვავებული ჟანრის - სოციალური, სათავგადასავლო, ფილოსოფიური და ისტორიული - რომანებით. „თეთრი საყელო“ 1926 წელს დაიწერა და თავისი სიუჟეტისა და თემატიკის გამო, ყველა დროის ერთ-ერთ საინტერესო ქართულ რომანად...

მე-20 საუკუნის უდიდესი ქართველი მწერლის - მიხეილ ჯავახიშვილის მოთხრობები წარმოდგენილია 2 წიგნად. 1937 წელს, 57 წლის ასაკში დახვრეტილმა მწერალმა მრავალი ნაწარმოები დატოვა. „ჩანჩურა“ იყო მისი პირველი მოთხრობა, რომელიც 1903 წელს გამოქვეყნდა. შეიძლება ითქვას, რომ მიხეილ ჯავახიშვილმა სხვადასხვა ეპოქის, სქესის, ასაკის, წარმომავლობის, განვითარების, პროფესიის, ხასიათის მატარებელი იმდენი...

მიხეილ ჯავახიშვილის ისტორიული რომანი „არსენა მარაბდელი“ 1933-1936 წლებში შეიქმნა. იმ პერიოდის სისხლიანი რეპრესიების ფონზე რომანმა კიდევ უფრო დაამძიმა ხელისუფლების მწერლისადმი დამოკიდებულება. რომანში ნაჩვენებია ხალხის ბრძოლა ეროვნული და სოციალური თავისუფლებისთვის სწორედ მე-20 ს-ის პირველ ნახევარში.

„ჯაყოს ხიზნები“ 1925 წელს დაიწერა. ამ ნაწარმოებს სოციალური რომანის ჟანრს მიაკუთვნებენ. ავტორი ასე წარმოგვიდგენს ნაწარმოების პრობლემატიკას: „ჯაყო“ ველურია, პრიმიტივი, უზნეო. სამაგიეროდ ჯანსაღია. თეიმურაზი უკვე დეკადანსია, მომაკვდავი. რა სჯობია, მდიდარი წარსული და საფლავში დგომა თუ უკულტურო ჯანმრთელობა?“ (მ. ჯავახიშვილი. უბის წიგნაკიდან) ეს კითხვა ქართული საზოგადოებისთვის...