მოიცავს მთიელთა ყოფა-ცხოვრების ამსახველ სურათებსა და ლირიკული პროზის შედევრებს. ამ ორ სრულიად განსხვავებული ჟანრის თხზულებებს საერთო აქვს ჰუმანისტური სულისკვეთება, ხალხური ქართული ენის სისადავე და ბუნებისადმი მგრძნობიარე დამოკიდებულება. წიგნში წარმოდგენილია საბავშვო ლიტერატურის კლასიკად ქცეული ცნობილი მოთხრობები და ვაჟას სოციალური ხასიათის პროზაული...

ვაჟა-ფშაველამ გაამდიდრა ქართულ ლიტერატურაში ეროვნული ეპოპეა, როგორც ჟანრი. დიდი ჰუმანიზმით შექმნილი მისი პოემები ტრაგიზმით, საგმირო სულისკვეთებით, ფოლკლორიდან წამოსული ფილოსოფიური მოტივებითა და სახე-ხატებით არის სავსე. წიგნში წარმოდგენილია ვაჟას ათი პოემა.

წიგნში წარმოდგენილი პოეზიის ნიმუშები უნიკალურია იმდენად, რამდენადაც ყველას შეუძლია მასში ამოიცნოს განსხვავებული ხელწერის პოეტი, რომელიც არავის არ ჰგავს და ამავე დროს ჰგავს მთელ ქართულ ხალხურ პოეზიას თავისი ზნეობრივი იდეალებით, ლირიზმითა და ღრმა აზრით გამსჭვალული სიტყვით. ვაჟას ლექსები მხოლოდ ხალხური პოეზიის შედევრებში შეიძლება მკითხველს აერიოს, იმდენად საყოველთაო...

ვაჟა-ფშაველას დიდი წვლილი აქვს შეტანილი ქართულ დრამატურგიაში. მის პიესებს შორის („სცენა მთაში“, „სცენები“, „ტყის კომედია“, „ნაკვესები“) გამოირჩევა დრამა „მოკვეთილი“, რომელიც 1894 წელს დაიწერა და შემდგომში ქართულ სცენაზე მრავალჯერ დაიდგა. ასევე, გადაღებულია სატელევიზიო მხატვრული ფილმი (1992).